Phân tích chuyên sâu Quyết định 21/2026/QĐ-TTg: Danh mục công nghệ chiến lược và định hướng đấu thầu

Ngày 30/04/2026, Thủ tướng Chính phủ chính thức ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg. Văn bản này quy định chi tiết Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, thay thế cho Quyết định 1131/QĐ-TTg trước đây. Đối với các Chủ đầu tư và Nhà thầu, việc nắm bắt các danh mục này (như công nghệ bản sao số, AI, điện toán đám mây) là cơ sở quan trọng để định hướng đầu tư và tổ chức đấu thầu công nghệ. Cùng chuyên gia kiemtoanxaydung.vn phân tích chuyên sâu các điểm nhấn của Quyết định 21/2026/QĐ-TTg bắt đầu áp dụng từ 01/07/2026.

Tổng quan về Quyết định 21/2026/QĐ-TTg (Hiệu lực thi hành)

Quyết định 21/2026/QĐ-TTg đánh dấu một bước chuyển mình mạnh mẽ trong việc quản lý và phát triển các lĩnh vực công nghệ cao tại Việt Nam.

• Quyết định này sẽ chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/07/2026.

• Khi đi vào thực tiễn, văn bản này thay thế hoàn toàn Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/06/2025 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.

Sự thay đổi về hành lang pháp lý này đòi hỏi các Ban quản lý dự án, Chủ đầu tư phải kịp thời cập nhật để áp dụng chính xác vào công tác thẩm định chủ trương đầu tư và tổ chức đấu thầu công nghệ.

Chi tiết Danh mục công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược năm 2026

10 lĩnh vực công nghệ chiến lược mũi nhọn

Theo Phụ lục I ban hành kèm theo Quyết định 21/2026/QĐ-TTg, hệ thống danh mục công nghệ chiến lược được phân chia thành 10 nhóm cốt lõi như sau:

• Công nghệ số (trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, điện toán biên, Internet vạn vật và chuỗi khối).

• Công nghệ mạng di động thế hệ sau.

• Công nghệ robot và tự động hóa.

• Công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến.

• Công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến.

• Công nghệ chip bán dẫn.

• Công nghệ an ninh mạng và lượng tử.

• Công nghệ biển, đại dương và lòng đất.

• Công nghệ hàng không và vũ trụ.

• Công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Các sản phẩm công nghệ chiến lược tác động trực tiếp đến kinh tế

Để hiện thực hóa việc ứng dụng, Phụ lục II của Quyết định 21/2026/QĐ-TTg đã phân loại rõ Nhóm 1 gồm các sản phẩm công nghệ chiến lược đã có thị trường, có thể tạo ra tác động lớn và trực tiếp đến phát triển kinh tế. Tiêu biểu trong lĩnh vực chuyển đổi số bao gồm:

• Mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo và trí tuệ nhân tạo (AI) chuyên ngành.

• AI camera xử lý tại biên.

• Nền tảng bản sao số.

• Nền tảng điện toán đám mây.

Tác động đến công tác lập dự án đầu tư và đấu thầu mua sắm công

Việc ban hành Quyết định 21/2026/QĐ-TTg tạo ra những tác động thực tiễn rõ rệt đối với vòng đời quản lý dự án:

• Lập dự án đầu tư: Các dự án có tích hợp hệ thống thuộc danh mục công nghệ chiến lược sẽ dễ dàng đáp ứng các tiêu chí về tính hiện đại, tạo lợi thế lớn trong việc giải trình và phê duyệt nguồn vốn đầu tư công.

• Xác định giá gói thầu (Lập dự toán): Đây là khâu phức tạp nhất. Do các sản phẩm công nghệ chiến lược (như điện toán đám mây, bản sao số) mang tính tùy biến cao và chưa có bộ định mức đơn giá nhà nước chuẩn, việc lập dự toán đòi hỏi đơn vị tư vấn phải tiến hành khảo sát thị trường kỹ lưỡng, thu thập báo giá cạnh tranh hoặc sử dụng chứng thư thẩm định giá độc lập để đảm bảo không thất thoát ngân sách.

• Tổ chức đấu thầu công nghệ: Khi lập Hồ sơ mời thầu (HSMT), các tiêu chí đánh giá về năng lực kỹ thuật và nhân sự cần được xây dựng cẩn trọng. Mục tiêu là để lựa chọn được nhà thầu đủ năng lực triển khai các sản phẩm công nghệ chiến lược mà không gây ra tình trạng hạn chế cạnh tranh.

Lời khuyên từ chuyên gia Kiểm toán xây dựng dành cho các Chủ đầu tư

Để việc đấu thầu công nghệ diễn ra thuận lợi, đúng định hướng của Quyết định 21/2026/QĐ-TTg và tuân thủ nghiêm ngặt Luật Đấu thầu, các Chủ đầu tư cần lưu tâm:

• Không chỉ định thương hiệu: Tuyệt đối tránh việc đưa thông số kỹ thuật độc quyền của một hãng sản xuất cụ thể vào HSMT. Hãy luôn sử dụng cụm từ “hoặc tương đương” và nêu rõ bản chất kỹ thuật để mở rộng sự tham gia của các nhà thầu.

• Đánh giá theo hiệu năng (Performance-based): Đối với các giải pháp phần mềm hoặc AI, nên quy định tiêu chuẩn kỹ thuật dựa trên “đầu ra” (ví dụ: tốc độ phản hồi, tỷ lệ nhận diện chính xác) thay vì chỉ bó hẹp trong các thông số phần cứng cấu hình.

• Mở rộng điều kiện liên danh: Cân nhắc cho phép nhà thầu sử dụng nhà thầu phụ đặc biệt hoặc liên danh với các đơn vị công nghệ quốc tế để đảm bảo chất lượng chuyển giao đối với các sản phẩm công nghệ chiến lược đòi hỏi trình độ cao.

Sự am hiểu tường tận Quyết định 21/2026/QĐ-TTg sẽ giúp các đơn vị quản lý chi phí và tổ chức đấu thầu công nghệ một cách an toàn, hiệu quả. Hãy tiếp tục truy cập và theo dõi kiemtoanxaydung.vn để không bỏ lỡ các phân tích pháp lý chuyên sâu, hướng dẫn lập dự toán và quản lý rủi ro thầu mới nhất!