Gói Thầu Xây Lắp Dưới 5 Tỷ: Xung Đột Pháp Lý Giữa Hạn Mức Chỉ Định Thầu Và Ưu Đãi Doanh Nghiệp Nhỏ

Hạn mức chỉ định thầu đối với gói thầu xây lắp được điều chỉnh lên mức 5 tỷ đồng đang tạo ra không ít băn khoăn cho các Chủ đầu tư và Ban Quản lý dự án. Nút thắt lớn nhất hiện nay là sự giao thoa giữa quy định về hạn mức chỉ định thầu và chính sách bắt buộc dành riêng gói thầu quy mô nhỏ cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Liệu Chủ đầu tư có được phép chỉ định thầu cho các doanh nghiệp lớn đối với gói thầu xây lắp dưới 5 tỷ? Cùng www.kiemtoanxaydung.vn mổ xẻ và phân tích chi tiết rủi ro pháp lý của tình huống này.

Tóm tắt tình huống pháp lý

Cơ sở pháp lý đang có sự chồng chéo nhất định khi áp dụng vào thực tế. Theo Luật Đấu thầu, các gói thầu xây lắp có giá không quá 05 tỷ đồng được “quy hoạch” dành riêng cho đối tượng doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Tuy nhiên, với các quy định mới (điển hình như Nghị định 349/2026/NĐ-CP), hạn mức được phép áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với gói xây lắp cũng được nâng lên mốc 05 tỷ đồng. Vấn đề đặt ra là: Khi Chủ đầu tư thực hiện quyền chỉ định thầu đối với gói thầu xây lắp 5 tỷ, Chủ đầu tư có bị giới hạn năng lực nhà thầu (bắt buộc phải là doanh nghiệp nhỏ/siêu nhỏ) hay có thể tự do chỉ định bất kỳ doanh nghiệp nào đáp ứng năng lực thi công?

Nội dung hỏi – đáp chi tiết

Nguồn trích dẫn: Cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính – Link gốc: https://portal.mof.gov.vn/hoidapcstc/home/cthoidap/166012

Hỏi:

Căn cứ theo Điểm đ Khoản 2 Điều 10 Luật đấu thầu thì Gói thầu xây lắp có giá gói thầu không quá 05 tỷ đồng được dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ tham dự thầu. Tuy nhiên hiện nay theo Khoản 5 Điều 4 Nghị định 349/2026/NĐ-CP thì hạn mức chỉ định thầu đối với gói thầu xây lắp đã tăng lên 05 tỷ đồng, vậy hình thức chỉ định thầu này được dành cho doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ hay các doanh nghiệp khác hay không?

26/10/2026

Trả lời:

Theo quy định tại khoản 1 Điều 3 Luật Đấu thầu năm 2023 (được sửa đổi tại Luật số 90/2025/QH15), hoạt động đấu thầu thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật này phải tuân thủ quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Theo quy định tại khoản 1 Điều 11 và khoản 2 Điều 17 Nghị quyết số 198/2025/QH15 ngày 17/5/2025 của Quốc hội, gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, gói thầu hỗn hợp cung cấp hàng hóa và xây lắp sử dụng ngân sách nhà nước có giá gói thầu không quá 20 tỷ đồng được dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó ưu tiên doanh nghiệp do thanh niên, phụ nữ, đồng bào dân tộc thiểu số, người khuyết tật làm chủ, doanh nghiệp ở miền núi, biên giới, hải đảo. Trường hợp có quy định khác nhau về cùng một vấn đề giữa Nghị quyết này với luật, nghị quyết khác của Quốc hội thì áp dụng quy định của Nghị quyết này. Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật khác có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn Nghị quyết này thì áp dụng theo quy định tại văn bản quy phạm pháp luật đó.

Theo đó, việc áp dụng ưu đãi trong đấu thầu đối với gói thầu xây lắp sử dụng ngân sách nhà nước có giá gói thầu không quá 05 tỷ đồng tuân thủ quy định nêu trên.

Phân tích chuyên sâu từ www.kiemtoanxaydung.vn

Thông qua trả lời từ cơ quan chức năng, có thể thấy bản chất pháp lý của tình huống này xoay quanh nguyên tắc áp dụng pháp luật và chính sách ưu đãi doanh nghiệp. Dưới góc độ quản lý dự án và kiểm toán chi phí, chúng tôi đưa ra các phân tích cụ thể sau:

• Nguyên tắc ưu tiên áp dụng pháp luật tối cao: Khi có xung đột giữa các văn bản pháp luật, Nghị quyết số 198/2025/QH15 đang được xem là kim chỉ nam. Cụ thể, mọi gói thầu xây lắp sử dụng ngân sách nhà nước có giá không quá 20 tỷ đồng (bao gồm cả mốc 5 tỷ) mặc định được dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Điều này nới lỏng hơn so với quy định cũ (chỉ dành cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ) nhưng vẫn thiết lập một “hàng rào” ngăn cản các doanh nghiệp lớn tham gia vào phân khúc này.

• Bản chất của Chỉ định thầu trong khung ưu đãi: Chỉ định thầu là một hình thức lựa chọn nhà thầu, không phải là một cơ chế để “lách” các chính sách ưu đãi quốc gia. Dù được phép chỉ định thầu gói 5 tỷ, Chủ đầu tư vẫn phải chọn đối tượng nằm trong tệp doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đánh giá rủi ro và Lưu ý chuyên sâu:

• Đối với Chủ đầu tư: Rủi ro nghiêm trọng nhất là xuất toán chi phí hoặc bị huỷ kết quả lựa chọn nhà thầu khi Thanh tra/Kiểm toán vào cuộc nếu Chủ đầu tư chỉ định thầu gói xây lắp dưới 5 tỷ cho một doanh nghiệp “cấp lớn”. Lời khuyên là trong Hồ sơ yêu cầu (hoặc Dự thảo hợp đồng), cần xét duyệt kỹ Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, Báo cáo tài chính năm gần nhất để đối chiếu tiêu chí phân cấp doanh nghiệp (theo quy định của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa) trước khi ra Quyết định chỉ định thầu.

• Đối với Kỹ sư/Ban QLDA: Khi trình duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu, phần Ghi chú của gói thầu cần nêu rõ điều kiện ràng buộc đối tượng tham gia (doanh nghiệp nhỏ và vừa) để đồng bộ với quyết định phê duyệt, tránh sai sót thủ tục ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư.

• Đối với Luật sư và Nhà tư vấn Đấu thầu: Cần đặc biệt chú ý đoạn “văn bản quy phạm pháp luật khác có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn thì áp dụng văn bản đó”. Đây là căn cứ để bảo vệ Chủ đầu tư khi có sự xuất hiện của các nhà thầu thuộc nhóm ưu tiên đặc biệt (doanh nghiệp của người khuyết tật, thanh niên, phụ nữ…). Hồ sơ tư vấn cần có báo cáo thẩm định năng lực nhà thầu sắc bén, chứng minh nhà thầu được chỉ định hoàn toàn đáp ứng trúng đích quy định của Nghị quyết 198/2025/QH15.

Tài liệu tham khảo & Tải về (Download)

Tải về Luật đấu thầu

Nếu Quý đối tác, Chủ đầu tư, và các Nhà thầu cần hỗ trợ chuyên sâu về tư vấn quản lý dự án, quản lý chi phí, tư vấn kiểm toán và quyết toán vốn đầu tư dự án, vui lòng liên hệ trực tiếp với PHAN ANH FIRM – Đơn vị chủ quản của hệ thống www.kiemtoanxaydung.vn. Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm thực chiến, chúng tôi cam kết mang lại giải pháp tối ưu và an toàn pháp lý nhất cho dự án của bạn.