Văn bản hợp nhất Luật Đấu thầu 74/VBHN-VPQH: Cập nhật Luật Đấu thầu mới nhất 2026 áp dụng trong Xây dựng

Hoạt động quản lý chi phí và lựa chọn nhà thầu trong lĩnh vực xây dựng luôn đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật. Từ năm 2024 đến 2026, hành lang pháp lý về đấu thầu đã trải qua nhiều biến động lớn khi hàng loạt đạo luật chuyên ngành ra đời, trực tiếp sửa đổi và bổ sung cho Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15.

Để giải quyết tình trạng phân tán và khó tra cứu, Văn bản hợp nhất Luật Đấu thầu 74/VBHN-VPQH (cập nhật ngày 25/03/2026) đã chính thức được Văn phòng Quốc hội ban hành. Đây là tài liệu pháp lý mang tính “xương sống”, đóng vai trò cốt lõi cho mọi nghiệp vụ đấu thầu và kiểm toán trong giai đoạn hiện nay. Bài viết dưới đây của đội ngũ chuyên gia kiemtoanxaydung.vn sẽ phân tích chuyên sâu những điểm thay đổi trọng yếu nhất và hệ lụy thực tiễn của chúng đối với ngành xây dựng.

Tổng quan về Văn bản hợp nhất Luật Đấu thầu số 74/VBHN-VPQH

Cần khẳng định rõ, Văn bản hợp nhất Luật Đấu thầu 74/VBHN-VPQH không phải là một đạo luật mới được Quốc hội thông qua độc lập, mà là văn bản kỹ thuật tập hợp, lồng ghép nội dung của luật gốc và các luật sửa đổi.

Theo đó, khung pháp lý nền tảng vẫn là Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2024). Tuy nhiên, để đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, trong khoảng thời gian từ cuối 2024 đến đầu 2026, Quốc hội đã ban hành 05 đạo luật chuyên ngành khác có các điều khoản trực tiếp sửa đổi Luật Đấu thầu 2026 và các năm trước đó.

Văn bản 74/VBHN-VPQH tích hợp toàn bộ các sửa đổi này vào một tài liệu duy nhất, giúp các Chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án, Nhà thầu và các Đơn vị kiểm toán không bị bỏ sót quy định, tránh rủi ro vi phạm pháp luật do cập nhật văn bản chậm trễ.

Phân tích 5 Luật Sửa đổi, Bổ sung Luật Đấu thầu theo dòng thời gian

Để nắm bắt toàn diện Luật Đấu thầu mới nhất, chúng ta cần nhìn lại lộ trình hiệu lực của 5 đạo luật đã định hình nên Văn bản hợp nhất số 74 này. Dựa trên dữ liệu pháp lý tính đến tháng 3/2026, các mốc thay đổi cụ thể như sau:

• Luật số 57/2024/QH15 (Hiệu lực từ 15/01/2025): Đây là đạo luật ban hành ngày 29/11/2024, tập trung sửa đổi một số điều của Luật Quy hoạch, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) và Luật Đấu thầu. Luật này chuẩn hóa sự liên kết giữa công tác lập quy hoạch dự án xây dựng với kế hoạch lựa chọn nhà thầu.

• Luật số 90/2025/QH15 (Hiệu lực từ 01/07/2025): Ban hành ngày 25/06/2025, luật này mang tính chất đa ngành, tác động trực tiếp đến Luật Đầu tư công, quản lý tài sản công và điều chỉnh các vướng mắc về thuế trong đấu thầu thiết bị, vật tư xây dựng.

• Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15 (Hiệu lực từ 01/03/2026): Ban hành ngày 11/12/2025. Sự ra đời của luật này đánh dấu bước ngoặt trong việc đánh giá năng lực tài chính của nhà thầu xây lắp, đặc biệt là các doanh nghiệp đang trong diện tái cơ cấu nợ.

• Luật An ninh mạng số 116/2025/QH15 (Hiệu lực từ 01/07/2026): Ban hành ngày 10/12/2025, yêu cầu tích hợp các tiêu chuẩn an toàn thông tin khắt khe vào quy trình đấu thầu qua mạng và các dự án xây dựng hạ tầng trọng điểm.

• Luật Công nghệ cao số 133/2025/QH15 (Hiệu lực từ 01/07/2026): Ban hành cùng ngày với Luật An ninh mạng, quy định mới này tác động lớn đến các gói thầu mua sắm hàng hóa, thiết bị công trình (MEP) có hàm lượng công nghệ tiên tiến.

Ảnh hưởng của các thay đổi này đến hoạt động Đấu thầu và Kiểm toán Xây dựng

Việc áp dụng Văn bản hợp nhất Luật Đấu thầu 74/VBHN-VPQH tạo ra những tác động dây chuyền từ khâu lập kế hoạch đến khâu quyết toán dự án. Dưới góc độ chuyên môn kiểm toán xây dựng, chúng tôi đánh giá các thay đổi này mang lại hệ lụy thực tiễn như sau:

1. Tác động của Luật Quy hoạch và Luật Đầu tư công (Luật 57, Luật 90) đối với lập kế hoạch đấu thầu

Sự can thiệp của Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15 buộc các Chủ đầu tư phải “siết chặt” mối quan hệ giữa kế hoạch lựa chọn nhà thầu với kế hoạch đầu tư công trung hạn/hằng năm.

• Trong hoạt động đấu thầu: Kế hoạch lựa chọn nhà thầu của một dự án xây dựng không thể được phê duyệt nếu dự án đó chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện về quy hoạch không gian, quy hoạch sử dụng đất và chưa được bố trí nguồn vốn cụ thể. Việc tách gói thầu hay chỉ định thầu cũng bị giám sát chéo chặt chẽ hơn bởi các quy định về quản lý tài sản công.

• Trong kiểm toán: Kiểm toán viên không chỉ nhìn vào hồ sơ thầu đơn thuần mà phải truy xuất ngược lại tính pháp lý của Quyết định phê duyệt dự án, đảm bảo sự khớp nối với các quy hoạch chuyên ngành đã được phê duyệt.

2. Yêu cầu mới trong Hồ sơ mời thầu từ Luật An ninh mạng (Luật 116) và Công nghệ cao (Luật 133)

Từ giữa năm 2026, Luật Đấu thầu mới nhất đặt ra rào cản kỹ thuật rất cao.

• Đối với Hồ sơ mời thầu (HSMT): Các công trình xây dựng có yếu tố hạ tầng số (Smart City, tòa nhà trung tâm hành chính, bệnh viện…) bắt buộc phải có tiêu chuẩn đánh giá về an toàn thông tin mạng theo Luật số 116. Hàng hóa, vật tư thiết bị trong gói thầu xây lắp phải ưu tiên hoặc bắt buộc tuân thủ tiêu chuẩn của Luật số 133 về công nghệ cao.

• Thách thức cho Nhà thầu: Các nhà thầu xây dựng truyền thống sẽ trượt thầu nếu không có đối tác liên danh cung cấp các giải pháp an ninh mạng hoặc không chứng minh được công nghệ thi công đáp ứng chuẩn mới.

3. Hệ lụy của Luật Phá sản (Luật 142) trong đánh giá năng lực nhà thầu

Luật số 142/2025/QH15 tạo ra sự sàng lọc khắc nghiệt đối với năng lực tài chính.

• Xác minh tư cách hợp lệ: Trước đây, nhà thầu chỉ cần cam kết không đang trong quá trình giải thể, phá sản. Với luật mới, Tổ chuyên gia đấu thầu phải có nghiệp vụ hoặc công cụ để xác minh tình trạng “phục hồi hoạt động kinh doanh” của doanh nghiệp theo quy định của Luật Phá sản mới.

• Đánh giá rủi ro: Nhà thầu đang trong diện giám sát tài chính phục hồi có thể bị loại ở bước đánh giá năng lực, hoặc phải có bảo lãnh dự thầu/bảo lãnh thực hiện hợp đồng với tỷ lệ ký quỹ cao hơn hẳn thông thường để bảo vệ an toàn cho nguồn vốn của Chủ đầu tư.

4. Gợi ý cho các đơn vị kiểm toán xây dựng

Dựa trên Văn bản hợp nhất Luật Đấu thầu 74/VBHN-VPQH, các đơn vị và chuyên gia kiểm toán khi thực hiện rà soát hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu và hợp đồng cần lưu ý:

• Tuyệt đối không sử dụng đơn lẻ Luật 22/2023/QH15 mà phải đối chiếu mọi điều khoản với Văn bản hợp nhất 74 để tránh kết luận sai lệch về tính tuân thủ pháp luật của Chủ đầu tư.

• Thiết lập thêm các thủ tục kiểm toán (Audit procedures) để kiểm tra tính hợp lệ của HSMT đối với các tiêu chí mới: Yêu cầu về an ninh mạng, chứng nhận công nghệ, và kết quả kiểm tra tình trạng phá sản/phục hồi của nhà thầu trúng thầu.

• Thẩm định kỹ lưỡng phần giá trị dự toán gói thầu có liên quan đến các thiết bị công nghệ cao, vì định mức và đơn giá cho các hạng mục này thường chưa phổ biến và dễ xảy ra chênh lệch giá (overpricing).

Kết luận và Khuyến nghị

Văn bản hợp nhất Luật Đấu thầu 74/VBHN-VPQH năm 2026 là minh chứng rõ nét cho sự chuyển mình của công tác quản lý đấu thầu theo hướng minh bạch, đồng bộ và thích ứng với kỷ nguyên công nghệ. Việc đan xen các quy định về đầu tư công, an ninh mạng và luật phá sản đòi hỏi những người làm công tác quản lý dự án, đấu thầu và kiểm toán phải có kiến thức liên ngành vững vàng.

Khuyến nghị:

• Đối với Chủ đầu tư/Bên mời thầu: Cần khẩn trương cập nhật các mẫu Hồ sơ mời thầu mới nhất, bổ sung nhân sự có chuyên môn về pháp chế và an toàn thông tin vào Tổ chuyên gia đấu thầu.

• Đối với Nhà thầu xây lắp: Cần củng cố hồ sơ năng lực tài chính, xây dựng mạng lưới đối tác liên danh trong lĩnh vực công nghệ để tăng tính cạnh tranh trong các gói thầu có yêu cầu kỹ thuật cao.

Lời kết từ Chuyên gia

Hệ thống pháp luật về xây dựng và đấu thầu đang thay đổi với tốc độ chóng mặt. Nếu doanh nghiệp của bạn đang gặp lúng túng trong việc lập, thẩm định hồ sơ mời thầu hoặc cần kiểm tra tính tuân thủ pháp lý của dự án trước khi thanh quyết toán theo luật mới, hãy tìm đến các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp.

Với nền tảng chuyên môn sâu rộng và kinh nghiệm thực chiến, PHAN ANH FIRM – đơn vị chủ quản của  kiemtoanxaydung.vn luôn sẵn sàng đồng hành cùng quý đối tác. Dưới sự dẫn dắt của chuyên gia PHAN VIỆT HIẾU, chúng tôi cung cấp các dịch vụ Tư vấn kiểm toán, Tư vấn thẩm tra quyết toán vốn đầu tư và quản lý chi phí đầu tư xây dựng chuẩn xác, tối ưu rủi ro nhất.

Tải: Văn bản hợp nhất Luật Đấu thầu số 74/VBHN-VPQH ngày 25/03/2026