Hướng dẫn của Bộ Xây dựng về quyết toán chi phí giám sát

Phân Tích Pháp Lý: Quyết Toán Chi Phí Tư Vấn Giám Sát Dựa Vào Dự Toán Hay Giá Trúng Thầu Xây Lắp?

Quá trình quyết toán chi phí tư vấn giám sát thường xuyên vấp phải tranh cãi giữa Chủ đầu tư, Nhà thầu tư vấn và các cơ quan Thanh tra, Kiểm toán. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc giá trúng thầu gói xây lắp thực tế thường thấp hơn giá dự toán được duyệt. Vậy, chi phí tư vấn giám sát sẽ được nội suy dựa trên con số nào? Chuyên mục Tình huống pháp lý trên kiemtoanxaydung.vn hôm nay sẽ cập nhật hướng dẫn từ Bộ Xây dựng và đem đến góc nhìn phân tích chuyên sâu từ các chuyên gia, giúp các bên quản trị rủi ro pháp lý hiệu quả.

1. Trích dẫn nguyên văn tình huống Hỏi – Đáp từ Cổng thông tin Bộ Xây dựng

Để đảm bảo tính chính xác và tôn trọng bản quyền từ cơ quan quản lý nhà nước, dưới đây là nguyên văn nội dung trao đổi được trích xuất từ Cổng thông tin điện tử Bộ Xây dựng (moc.gov.vn):

Hướng dẫn thanh toán, quyết toán hợp đồng xây dựng

Ngày cập nhật: 28/04/2026

Hỏi: (Huỳnh Tấn Đạt – huynhtandat1708@gmail.com)

Theo quy định, chi phí giám sát thi công được tính bằng tỷ lệ % nhân với giá xây dựng trong dự toán gói thầu. Tuy nhiên, sau đấu thầu, giá trúng thầu xây lắp thường thấp hơn giá dự toán. Vậy khi thanh quyết toán hợp đồng tư vấn giám sát, chi phí này được tính theo giá dự toán gói thầu được duyệt hay tính theo giá trúng thầu thực tế của gói thầu xây lắp?

Trả lời:

Sau khi nghiên cứu, Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng có ý kiến như sau: Việc thanh toán, quyết toán hợp đồng xây dựng thực hiện theo quy định tại Điều 144, 147 Luật Xây dựng số 50/2014/QH13; Điều 19, Điều 22 Nghị định số 37/2015/NĐ-CP ngày 22/4/2015 của Chính phủ và các quy định khác của pháp luật có liên quan. Theo đó, việc thanh toán, quyết toán hợp đồng xây dựng phải phù hợp với loại hợp đồng, giá hợp đồng và các điều kiện, thỏa thuận trong hợp đồng mà các bên đã ký kết. Trong đó, giá hợp đồng xây dựng được xác định căn cứ vào giá trúng thầu hoặc kết quả đàm phán, thương thảo hợp đồng xây dựng giữa các bên phù hợp với loại hợp đồng và các hình thức giá hợp đồng theo quy định tại Điều 3 và Điều 15 Nghị định số 37/2015/NĐ-CP.

Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng.

2. Phân tích chuyên sâu từ chuyên gia pháp lý kiemtoanxaydung.vn

Công văn trả lời của Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng tuy ngắn gọn nhưng đã chỉ ra “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt trong việc quản lý chi phí: Hợp đồng là cơ sở pháp lý cao nhất. Tuy nhiên, để áp dụng vào thực tiễn, chúng ta cần bóc tách các lớp lang pháp lý sau:

2.1. Bản chất pháp lý của việc thanh toán, quyết toán hợp đồng xây dựng

Theo Điều 144 và Điều 147 Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi, bổ sung 2020) cùng Điều 19, Điều 22 Nghị định 37/2015/NĐ-CP:

  • Việc thanh toán hợp đồng tư vấn giám sát hay bất kỳ hợp đồng xây dựng nào không mặc nhiên phụ thuộc vào cách tính dự toán ban đầu (định mức % nhân với chi phí xây dựng).

  • Quá trình quyết toán phải bám sát vào loại hợp đồng (trọn gói, theo thời gian, theo tỷ lệ %…) và thỏa thuận thanh toán đã được cụ thể hóa bằng văn bản ký kết giữa hai bên.

2.2. Xử lý rủi ro quyết toán chi phí tư vấn giám sát theo từng loại hình hợp đồng

Dựa trên Luật Đấu thầu và Nghị định 37/2015/NĐ-CP (được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 50/2021/NĐ-CP), sẽ có nhiều trường hợp điển hình xảy ra trên thực tế:

  • Ví dụ: Hợp đồng tư vấn giám sát ký theo hình thức “Hợp đồng trọn gói”

    • Cơ sở pháp lý: Điểm a Khoản 3 Điều 15 Nghị định 37/2015/NĐ-CP quy định: “Giá hợp đồng trọn gói là giá hợp đồng không thay đổi trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng đối với khối lượng các công việc thuộc phạm vi hợp đồng đã ký kết”.

    • Phân tích: Nếu Chủ đầu tư và Nhà thầu tư vấn đã chốt giá hợp đồng trọn gói (dù ban đầu giá này được lập dựa trên dự toán gói thầu xây lắp), thì khi quyết toán chi phí tư vấn giám sát, giá trị thanh toán chính là giá trị hợp đồng trọn gói đã ký. Việc giá trúng thầu xây lắp thực tế giảm xuống KHÔNG làm giảm giá trị hợp đồng tư vấn giám sát (trừ khi có sự cắt giảm quy mô, phạm vi công việc giám sát).

2.3. Nhận diện rủi ro trước cơ quan Kiểm toán, Thanh tra Nhà nước

  • Thực tiễn tại các dự án vốn Ngân sách Nhà nước, cơ quan Kiểm toán thường có xu hướng “bảo vệ ngân sách” bằng cách nội suy lại chi phí tư vấn dựa trên giá trúng thầu/quyết toán xây lắp thực tế, bất chấp đó là hợp đồng trọn gói.

  • Điều này tiềm ẩn rủi ro xuất toán rất lớn cho Chủ đầu tư nếu hồ sơ mời thầu, hồ sơ đàm phán hợp đồng tư vấn ban đầu có những điều khoản mâu thuẫn, cài cắm tiêu chí “điều chỉnh theo thực tế thi công” dù tên gọi là hợp đồng trọn gói.

3. Bài học rút ra và Khuyến nghị thực tiễn cho Chủ đầu tư & Nhà thầu tư vấn

Để đảm bảo quyền lợi và tránh các tranh chấp pháp lý kéo dài khi quyết toán dự án hoàn thành, các kỹ sư định giá và bộ phận quản lý hợp đồng cần lưu ý:

  • Tuyệt đối chuẩn hóa khâu soạn thảo hợp đồng: Cần rà soát kỹ các điều khoản về Điều chỉnh giá hợp đồngNghiệm thu, thanh toán. Nếu là hợp đồng trọn gói, phải khẳng định rõ: “Giá trị thanh toán không phụ thuộc vào sự biến động của giá trúng thầu xây lắp”.

  • Tránh “râu ông nọ cắm cằm bà kia”: Sử dụng loại Hợp đồng trọn gói nhưng trong ruột (Điều khoản thanh toán) lại diễn giải cách tính toán lấy tỷ lệ % nhân với giá trị thi công thực tế định kỳ mà thiếu đi các điều khoản bảo vệ cụ thể. Đây là kẽ hở chết người khi thanh tra, kiểm toán vào cuộc.

  • Lưu trữ hồ sơ đàm phán: Mọi kết quả thương thảo về cách hiểu “giá trị cơ sở” để tính phí tư vấn phải được ghi biên bản và đính kèm thành phụ lục không thể tách rời của hợp đồng.

4. Tải về các văn bản pháp lý liên quan đến bài viết

📥 TẢI VỀ CÁC VĂN BẢN PHÁP LÝ QUẢN LÝ CHI PHÍ & HỢP ĐỒNG

Thực tiễn áp dụng các quy định pháp luật vào quá trình quản lý hợp đồng, thi công và nghiệm thu luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro, tranh chấp phức tạp. Ranh giới giữa việc làm đúng và sai sót dẫn đến xuất toán đôi khi chỉ nằm ở một điều khoản chưa chặt chẽ trong hợp đồng.

Với bề dày kinh nghiệm từ đội ngũ chuyên gia pháp lý và kiểm toán, kiemtoanxaydung.vn tự hào cung cấp các giải pháp toàn diện:

  • Tư vấn quản lý dự án đầu tư xây dựng, rà soát tính hợp pháp của Hợp đồng trước khi ký kết.

  • Gỡ vướng hồ sơ, thủ tục thanh toán, quyết toán dự án hoàn thành.

  • Hỗ trợ Chủ đầu tư/Nhà thầu giải trình, bảo vệ khối lượng, đơn giá trước các cơ quan Thanh tra, Kiểm toán Nhà nước.

Quý Chủ đầu tư, Nhà thầu cần chuyên gia đồng hành giải quyết dứt điểm các vướng mắc, vui lòng liên hệ ngay với chúng tôi để được tư vấn kịp thời và chính xác nhất!


TRUNG TÂM ĐÀO TẠO & TƯ VẤN QUYẾT TOÁN VỐN ĐẦU TƯ PHAN ANH FIRM

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *