Luật Xây dựng 2025: Tái định vị vai trò của tư vấn thẩm tra thiết kế và dự án kèm theo trách nhiệm bồi thường thiệt hại

Luật Xây dựng 2025: Tái định vị vai trò của tư vấn thẩm tra thiết kế và dự án kèm theo trách nhiệm bồi thường thiệt hại

1. Thẩm tra phục vụ thẩm định dự án (Giai đoạn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, Báo cáo kinh tế – kỹ thuật)

2. Thẩm tra phục vụ thẩm định thiết kế (Giai đoạn lập thiết kế xây dựng triển khai sau khi dự án được phê duyệt)

• Luật 2014: Tạo ra tâm lý “ỷ lại” vào cơ quan nhà nước. Chủ đầu tư thường coi việc có dấu thẩm định của cơ quan chuyên môn về xây dựng là xong trách nhiệm kỹ thuật.
• Luật 2025: Trao quyền phê duyệt thiết kế về cho Chủ đầu tư (trừ một số trường hợp đặc biệt). Khi không còn “chiếc ô” thẩm định của Nhà nước, Báo cáo thẩm tra trở thành cơ sở pháp lý quan trọng nhất để Chủ đầu tư tự tin phê duyệt và chịu trách nhiệm. Nếu xảy ra sự cố, Báo cáo thẩm tra là chứng cứ xác định trách nhiệm liên đới của đơn vị tư vấn.

3. Những điểm cần đặc biệt lưu ý trong Luật Xây dựng 2025

• Thẩm tra song hành với PCCC: Luật Xây dựng 2025 yêu cầu nội dung thẩm tra phải bao gồm đánh giá giải pháp thiết kế về phòng cháy và chữa cháy. Điều này đòi hỏi các đơn vị tư vấn thẩm tra phải nâng cao năng lực hoặc liên danh với các đơn vị chuyên môn về PCCC, không thể chỉ thuần túy thẩm tra kết cấu như trước.
• Trách nhiệm giải trình: Đơn vị thẩm tra có trách nhiệm giải trình, làm rõ kết quả thẩm tra để phục vụ công tác thẩm định của cơ quan chuyên môn (nếu dự án thuộc diện nhà nước thẩm định) hoặc của Chủ đầu tư. Luật quy định rõ trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu đưa ra thông tin không chính xác trong báo cáo thẩm tra.
• Quyền bảo lưu: Luật Xây dựng 2025 tiếp tục bảo vệ (đã quy có tại Luật 2014) tính độc lập của tư vấn thẩm tra bằng quy định: Nhà thầu thẩm tra có quyền bảo lưu kết quả thẩm tra và từ chối thực hiện yêu cầu làm sai lệch kết quả.

4. Kết luận và Khuyến nghị

• Đối với Chủ đầu tư: Cần thay đổi tư duy từ “thuê thẩm tra để đủ thủ tục” sang “thuê thẩm tra để bảo vệ chính mình”. Việc lựa chọn đơn vị thẩm tra uy tín là yếu tố sống còn để giảm thiểu rủi ro pháp lý khi tự phê duyệt thiết kế.
• Đối với Tư vấn thẩm tra: Cơ hội thị trường mở rộng nhưng đi kèm áp lực trách nhiệm. Cần kiện toàn năng lực về PCCC và chuẩn bị sẵn sàng cho cơ chế giải trình trách nhiệm chặt chẽ hơn.

Tải: Luật Xây dựng 2025