Ngân sách nhà nước

Cách hạch toán và quản lý nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện vào NSNN

Đã đăng trên bởi Quản Trị
Số lượt xem bài viết: 188
86-so-tay-kiem-toan-xay-dung-hach-toan-nguon-tai-tro-dong-gop-tu-nguyen-nsnn

Giải đáp vướng mắc: Cách hạch toán và quản lý nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện vào NSNN – Trích nguồn Bộ Tài chính & Phân tích chuyên sâu

Trong quá trình thực hiện các dự án đầu tư xây dựng hoặc các chương trình mục tiêu tại địa phương, việc Chủ đầu tư/Ban Quản lý dự án tiếp nhận nguồn vốn tài trợ, đóng góp tự nguyện từ các tổ chức, cá nhân là rất phổ biến. Tuy nhiên, việc thiếu vắng một “mã nguồn” hạch toán riêng biệt trên hệ thống Kho bạc Nhà nước đang gây ra không ít lúng túng trong công tác đối chiếu, giải ngân và chuyển nguồn ngân sách. Bài viết dưới đây tổng hợp nguyên văn tình huống giải đáp pháp lý trên Cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính, đồng thời Chuyên gia Phan Việt Hiếu (kiemtoanxaydung.vn) sẽ phân tích chuyên sâu bản chất pháp lý, giúp các Chủ đầu tư tháo gỡ điểm nghẽn này.

1. TRÍCH DẪN NGUYÊN VĂN TÌNH HUỐNG HỎI – ĐÁP TỪ BỘ TÀI CHÍNH

CHI TIẾT HỎI ĐÁP Hỏi:

1. Tại Nghị định số 73/2026/NĐ-CP ngày 10/3/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Ngân sách nhà nước (có hiệu lực thi hành từ năm ngân sách 2026), trong đó có quy định như sau:

– Tại khoản 5 Điều 7 về Quản lý nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện cho ngân sách nhà nước: “…5. Trong quản lý, sử dụng nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện bằng tiền, các đơn vị tiếp nhận có trách nhiệm: a) Mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng thương mại để quản lý nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện và theo dõi riêng theo từng nội dung tài trợ, đóng góp tự nguyện; b) Thực hiện quản lý, sử dụng nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện theo đúng biên bản hoặc văn bản xác nhận giữa đơn vị tiếp nhận và bên tài trợ, đóng góp; c) Báo cáo kết quả thực hiện gửi cơ quan tài chính cùng cấp hoặc cơ quan quản lý cấp trên (nếu có) để gửi cơ quan tài chính cùng cấp tổng hợp, trình cấp có thẩm quyền bổ sung dự toán và tổng hợp vào ngân sách nhà nước theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước và quy định của Nghị định này; d) Báo cáo tình hình, thực hiện việc tiếp nhận nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện theo yêu cầu của cơ quan quản lý cấp trên; đ) Tổng hợp thu, chi từ nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện vào quyết toán ngân sách nhà nước theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước và quy định của Nghị định này….”

– Tại Điều 31 quy định các nội dung được chuyển nguồn ngân sách từ năm trước sang năm sau, trong đó: “k) Các khoản chi từ nguồn viện trợ không hoàn lại của Chính phủ các nước, các tổ chức, cá nhân nước ngoài cho Nhà nước, Chính phủ Việt Nam và chính quyền địa phương, các khoản tài trợ, đóng góp tự nguyện của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước đã được xác định nhiệm vụ chi cụ thể;”

2. Tại Điều 19 Thông tư số 26/2026/TT-BTC ngày 25/3/2026 của Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 73/2026/NĐ-CP ngày 10/3/2026 của Chính phủ, trong đó quy định cụ thể về xử lý hạch toán, kế toán chuyển nguồn sang năm sau thực hiện theo quy định tại Điều 31 Nghị định số 73/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

3. Tại Công văn só 2850/BTC-KBNN ngày 11/3/2025 của Bộ Tài chính, trong đó có quy định về hạch toán, sử dụng mã nguồn ngân sách nhà nước, kinh phí CTMT và dự án quốc gia và trong quá trình thực hiện, nếu có vướng mắc, đề nghị phản ánh về Bộ Tài chính (KBNN) để nghiên cứu và hướng dẫn kịp thời. Như vậy, căn cứ các văn bản, quy định nêu trên thì đến nay chưa quy định mã nguồn riêng đối với khoản chi nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện cho ngân sách nhà nước.

Trường hợp sử dụng mã nguồn 12 hạch toán sẽ gây khó khăn cho đơn vị dự toán khi đối chiếu xác nhận số dư dự toán còn lại của nội dung này với Kho bạc Nhà nước hoặc để thực hiện chuyển nguồn ngân sách theo quy định. Tại địa phương phát sinh nghiệp vụ nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện cho ngân sách nhà nước; đơn vị đã tiếp nhận khoản tài trợ tại tài khoản tiền gửi mở tại Kho bạc Nhà nước và đến nay địa phương đã tham mưu ban hành Quyết định bổ sung dự toán thu-chi nguồn tài trợ theo đúng quy định tại Nghị định số 73/2026/NĐ-CP ngày 10/3/2026 nêu trên.

Do đó, Sở Tài chính thành phố Đà Nẵng kính đề nghị Bộ Tài chính quan tâm và sớm có hướng dẫn cụ thể nội dung nêu trên để địa phương có cơ sở thực hiện đảm bảo quy định./.

10/07/2026

Trả lời:

Đối với nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện bằng tiền, các đơn vị tiếp nhận có trách nhiệm mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước hoặc ngân hàng thương mại để quản lý nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện và theo dõi riêng theo từng nội dung tài trợ, đóng góp tự nguyện theo đúng quy định tại khoản 5 Điều 7 Nghị định số 73/2026/NĐ-CP ngày 10/3/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Ngân sách nhà nước.

Khi hạch toán thu ngân sách nhà nước khoản tài trợ, đóng góp tự nguyện, thực hiện hạch toán vào tiểu mục thuộc mục 4500 – các khoản đóng góp tự nguyện ban hành tại phụ lục kèm theo Thông tư số 130/2025/TT-BTC ngày 24/12/2025 của Bộ Tài chính quy định hệ thống mục lục ngân sách nhà nước.

Đối với dự toán chi ngân sách nhà nước được bố trí từ nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện, thực hiện hạch toán, theo dõi vào đúng tính chất nguồn kinh phí (đầu tư, thường xuyên), ngoài ra, có thể sử dụng mã dự phòng để theo dõi chi tiết đối với nguồn kinh phí này để đáp ứng yêu cầu quản lý của địa phương.

Về việc nghiên cứu phương án để theo dõi riêng kinh phí được giao từ nguồn tài trợ, đóng góp tự nguyện, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục rà soát hệ thống mục lục ngân sách và danh mục các mã hạch toán của Chế độ kế toán ngân sách nhà nước, trường hợp cần thiết sẽ bổ sung các mã phù hợp với các quy định của pháp luật và yêu cầu thực tiễn.

Nguồn: www.mof.gov.vn (Cổng thông tin điện tử Bộ Tài chính)

2. BÌNH LUẬN VÀ PHÂN TÍCH PHÁP LÝ CHUYÊN SÂU TỪ CHUYÊN GIA 

Dưới góc độ chuyên môn về quản lý tài chính dự án và kiểm toán ngân sách, bản chất của tình huống trên xuất phát từ sự “độ trễ” giữa văn bản quản lý nhà nước (Nghị định 73/2026/NĐ-CP) và Hệ thống ứng dụng công nghệ thông tin (mã nguồn trên TABMIS của Kho bạc). Căn cứ vào công văn trả lời của Bộ Tài chính, tôi hệ thống hóa lại nguyên tắc xử lý cho các Chủ đầu tư/BQLDA như sau:

  • Về nguyên tắc tiếp nhận và quản lý dòng tiền: Cơ quan quản lý bắt buộc phải tách bạch dòng tiền ngay từ đầu. Khoản 5 Điều 7 Nghị định số 73/2026/NĐ-CP cấm tuyệt đối việc hòa lẫn tiền tài trợ vào chung tài khoản ngân sách chung của đơn vị. Việc mở tài khoản riêng tại KBNN hoặc Ngân hàng thương mại là điều kiện tiên quyết để theo dõi đúng mục đích theo Biên bản thỏa thuận tài trợ.

  • Về hạch toán Thu NSNN: Thực hiện rất rõ ràng theo hệ thống Mục lục NSNN mới áp dụng từ năm 2026 (Thông tư số 130/2025/TT-BTC). Kế toán đơn vị phải định khoản nguồn thu này vào Tiểu mục thuộc Mục 4500 (Các khoản đóng góp tự nguyện).

  • Về hạch toán Chi và mã nguồn tạm thời: Đây là điểm gỡ rối quan trọng nhất. Vì hiện tại KBNN chưa cấp “Mã nguồn” độc lập cho khoản này, Bộ Tài chính hướng dẫn xử lý linh hoạt:

    • Ghi nhận chi phí theo đúng tính chất (Chi đầu tư phát triển hay Chi thường xuyên).

    • Sử dụng “Mã dự phòng” trên hệ thống kế toán để gắn thẻ (tag) và theo dõi chi tiết số dư, nhằm phục vụ công tác đối chiếu cuối năm thay vì dùng mã nguồn 12 gây nhầm lẫn.

3. CẢNH BÁO RỦI RO & LỜI KHUYÊN DÀNH CHO CHỦ ĐẦU TƯ, NHÀ THẦU

Từ kinh nghiệm thực chiến trong công tác tư vấn kiểm toán và thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành, tôi lưu ý các đơn vị liên quan 3 rủi ro sau đây khi sử dụng nguồn vốn tài trợ, tự nguyện:

  • Thứ nhất – Rủi ro xuất toán do chi sai mục đích: Các khoản tài trợ thường đi kèm “Văn bản xác nhận/Biên bản tài trợ” ấn định rõ mục đích chi (ví dụ: Tài trợ riêng cho hạng mục y tế, giáo dục của dự án). Nếu Ban Quản lý dự án dùng nguồn này để chi trả cho các chi phí tư vấn chung hoặc quản lý dự án không đúng cam kết, khi hậu kiểm vào cuộc, toàn bộ số tiền này sẽ bị xuất toán và yêu cầu thu hồi.

  • Thứ hai – Rủi ro mất quyền chuyển nguồn ngân sách sang năm sau: Điểm k Khoản 1 Điều 31 Nghị định 73/2026/NĐ-CP cho phép chuyển nguồn tài trợ sang năm sau với điều kiện đã được xác định nhiệm vụ chi cụ thể. Nếu kế toán đơn vị không thiết lập theo dõi bằng “mã dự phòng” như hướng dẫn của Bộ Tài chính, đến thời điểm chỉnh lý quyết toán (31/01 năm sau), việc đối chiếu số dư với KBNN sẽ thất bại, dẫn đến nguy cơ bị hủy dự toán.

  • Thứ ba – Rủi ro chậm thanh toán cho Nhà thầu: Việc lúng túng trong xác định mã nguồn hạch toán sẽ làm chậm trễ quá trình kiểm soát chi tại Kho bạc. Chủ đầu tư cần chủ động làm việc trước với KBNN nơi giao dịch, thống nhất cách sử dụng “mã dự phòng” ngay từ khi ban hành Quyết định bổ sung dự toán để quy trình thanh toán khối lượng A-B được thông suốt.

[TẢI VỀ TẠI ĐÂY] TÀI LIỆU PHÁP LÝ LIÊN QUAN

GÓC TƯ VẤN CHUYÊN SÂU TỪ CHUYÊN GIA Quá trình áp dụng các quy định pháp luật về tài chính, ngân sách và đầu tư xây dựng vào thực tiễn dự án thường tiềm ẩn nhiều rủi ro pháp lý, dẫn đến nguy cơ chậm giải ngân hoặc bị cơ quan thanh tra, kiểm toán xuất toán.

Nếu Chủ đầu tư, Ban Quản lý dự án hoặc Nhà thầu đang gặp khó khăn trong công tác Quản lý dự án, Quản lý chi phí đầu tư, Kiểm toán độc lập hoặc cần tháo gỡ điểm nghẽn trong công tác Thẩm tra quyết toán dự án hoàn thành, hãy liên hệ ngay với PHAN ANH FIRM – Đơn vị chủ quản của kiemtoanxaydung.vn.

Đội ngũ chuyên gia dày dạn kinh nghiệm do trực tiếp Chuyên gia Phan Việt Hiếu dẫn dắt sẽ cung cấp giải pháp tư vấn pháp lý toàn diện, bảo vệ quyền lợi tối đa và đảm bảo an toàn pháp lý cho dự án của bạn.

TRUNG TÂM ĐÀO TẠO & TƯ VẤN QUYẾT TOÁN VỐN ĐẦU TƯ PHAN ANH FIRM

Số lượt xem bài viết: 188
Quản Trị

Tài khoản dùng để quản trị website của bạn !